DOKTER ONLINE (artikel C!T)

Iedereen heeft wel eens vragen op het gebied van gezondheid en dan is de dokter de ideale vraagbaak. Hoewel, wie loopt er voor elk wissewasje naar de dokter? Op het web is veel informatie te vinden over gezond leven, ziek zijn en beter worden, maar ook over medicijnen, hulpmiddelen en preventie. Maar hoe gezond is die informatie eigenlijk?

Gezondheid en gezondheidsproducten doen het goed en er is een overvloed van informatie over gezondheid. Een zoekactie naar het trefwoord gezondheid met een zoekmachine levert ruim 20 miljoen hits op in het Nederlandse taalgebied en wie het aan durft naar health te zoeken, krijgt gegarandeerd meer dan 4 miljard internationale hits. Uiteraard zijn die websites niet allemaal even relevant, maar u krijgt zo wel een idee van het aantal bomen dar er voor zorgt dat u het bos niet meer kunt zien.

TREFFERS
Om de hoeveelheid hits te beperken is het handig om uw zoekmachine te beperken tot websites in Nederland of alleen tot websites in de Nederlandse taal. Bij Google kiest u daarvoor Taalhulpmiddelen en selecteert u de gewenste opties voor taal en land waarin u wil zoeken. Bij Voorkeuren kunt u verschillende talen selecteren waarop u wilt zoeken. Op die manier krijgt u ook informatie in andere talen - als u dat tenminste wilt.

Algemene medische informatie
Een goed startpunt voor algemene gezondheidsinfo is een medische encyclopedie. Die kan u vaak meer informatie geven over aandoeningen en behandelingen. Een mooi en uitgebreid voorbeeld van een medische encyclopedie vindt u op de site van www.ConsuMed.nl (afbeelding 1). Kies een man of vrouw en wijs dan op het figuurtje aan waar u meer van wilt weten. Maak dan een keuze uit de lijst met onderwerpen en u bent precies waar u wilt zijn. De Latijnse naam van het orgaan of de aandoening krijgt u er meteen bij. Uiteraard zijn er meer sites (zie kader 'Medische encyclopedieën') die een medischische encyclopedie bieden of een lijst met aandoeningen, maar meestal moet u dan weten wat de naam is van de aandoening. Tips voor een gezonde leefwijze kunt u op veel websites vinden, onder andere op de sites van ziektekostenverzekeraars. Zo bieden bijvoorbeel Achmea, CZ, Agis, Menzis en VGZ infrmatie over gezond leven en medisch advies aan op hun websites, al dan niet alleen toegankelijk voor hun klanten. Adressen en informatie over zorgverzekeraars kunt u vinden op de site van de brancheorganisatie Zorgverzekeraars Nederland (www.zn.nl). Uiteraard hebben deze verzekeraars een commercieel belang bij uw gezondheid: als u gezond bent, kost u minder en dat is weer goed voor de financiële gezondheid van de verzekeraar.

Op de pagina gezondheids.startpagina.nl staan veel links bij elkaar, zowel informatieve sites als - bijna onvermijdelijk - commerciële pagina's waar u het laatste wonderdieet vindt, een kuur waarmee u slapend afvalt, of waar u een fikse voorraad blauwe pilletjes kunt kopen.
Veel algemene informatie vindt u op de sites van www.gezondheidsnet.nl en www. gezondheidspeiln.nl (afbeelding 2). Een adere nuttige site is www.e-gezondheid.be, op deze Belgische site is veel actuele informatie te vinden, verdeeld in verschillende rubrieken. Ook de Nederlandse overheid biedt informatie over gezondheidszorg op de website Postbus51 (www.postbus51.nl). Hier vindt u info over uiteenlopende onderwerpen zoals patiëntenrechten, gezonde voeding en meer.

MEDISCHE ENCYCLOPEDIËN
Veel websites hebben een medische encylopedie, een medisch woordenboek of medicijnengids, maar in de praktijk blijkt dat dit meestal een link is naar dezelfde encyclopedie. Hieronder vindt u enkele sites met een Nederlandstalige medische encyclopedie.

www.consumed.nl
De medische encylopedie die u hier aantreft maakt het u gemakkelijk: wijs aan waar het probleem zit en kies uit de gegeven opties. De site heeft veel informatie over geneesmiddelen.
www.gezondheidsplein.nl
U kunt hier zoeken op aandoening of symptomen, er is ook een medisch woordenboek beschikbaar.
www.medicinfo.nl
De medische encyclopedie is nog niet helemaal af, maar zal eind 2006 gereed zijn. Ondertussen kunt u de encyclopedie wel raadplegen, er is ook een geneesmiddelen-encyclopedie.
www.e-gezondheid.be
Deze encyclopedie geeft korte informatie en lijkt meer op een woordenboek, maar de links naar relevante sites zijn de moeite waard. Ook is een geneesmiddelengids aanwezig.
www.kiesbeter.nl
De informatie komt uit de Winkler Prins Medische Encyclopedie en is goed toegankelijk. U kunt zoeken op ziekte/klacht, onderzoek, behandeling, lichaamsdeel of situatie en natuurlijk op alfabet.

Online dokter
De online dokter kunt u raadplegen op verschillende sites, al dan niet tegen betaling. De site Spreekuur Thuis (www.spreekuurthuis.nl) biedt medische informatie over bepaalde thema's geschreven door artsen en een medische woordenlijst. Mijn Specialist (www.mijnspecialist.nl, afbeelding 3) geeft medisch advies tegen betaling. De adviezen komen van artsen werkzaam binnen de reguliere gezondheidszorg. Het goedkoopste online consult kost u 27,50 euro, waarbij u antwoord krijgt binnen vijf dagen. Wilt u sneller antwoord, dan gaat het tarief omhoog. Op Medic Info staat veel gratis informatie, maar wilt u antwoorden op uw eigen vragen, dan moet u lid worden voor 25 euro per jaar. Een proefabonnement van drie maanden kost 7,50 euro.
Ook de site www.dokterdokter.nl biedt informatie van artsen en deskundigen, waarvoor u moet betalen in de vorm van een abonnement op e-health. Menzis, Anderzorg, Confior Zorg & Inkomen, De Friesland en Agis vergoeden voor verzekerden de kosten van e-health.
Het is natuurlijk zo dat een online dokter u niet kan onderzoeken en daarom geen diagnose kan stellen. Wat u wel kunt verwachten is een antwoord op uw vraag, advies en informatie. Een bezoek aan de huisarts of specialist is dus nog steeds niet overbodig.

Op reis
Reisplannen? Controleer dan even of caccinaties verplicht of aanbevolen zijn voor uw bestemming, en zoja, welke. Op de site www.Vacciweb.be (afbeelding 4) staat precies wat u nodig hebt en ook meer informatie over de bijbehorende ziekten of aandoeningen. Ook op andere websites vindt u dergeloijke vaccinatie-informatie. bijvoorbeeld op de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (www.lcr.nl). De website van Consumed.nl biedt naast informatie over caccinaties ook een handige lijst voor de reisapotheek, die u kammelijk kunt afdrukken.
Gebruikt u medicijnen of hebt u een bepaalde kwaal, zorg dan dat u hierover ook informatie heeft in de taal van het land waar u naartoe gaat (eventueel Engels als alternatief), zeker als u zelf de taal niet spreekt, Vraag eventueel uw huisarts of hij een brief met informatie over uw gezondheid in het Engels kan meegeven.

Uiteraard mag ook een bezoek aan de website van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (www.minbuza.nl) niet ontbreken. Daar vindt u informatie over het land van bestemming, maar ook Wijs op Reis: een voorlichtingscampagne voor reizen naar het buitenland. Er is een aparte website (www.wijsopreis.nl, afbeelding 5) waar u algemene reistips, veiligheidsinformatie en nuttige adressen kunt vinden. U kunt ook de brochure Wijs op Reis downloaden.

Belangenverenigingen
Informatie over algemene onderwerpen is vaak gemakkelijk te vinden, maar meestal is de informatie vrij oppervlakkig. Wilt u meer weten over een bepaalde aandoening, bijvoorbeeld omdat uzelf of een familielid er aan lijdt, dan kunt u veel gerichter zoeken. Een goede bron van informatie vormen de verschillende patiëntenverenigingen. U kunt daar informatie vinden over de ziekte, de behandelmethoden en uiteraard kunt u zo in contact komen met lotgenoten en informatie met hen uitwisselen. De leden van een peatiëntenvereniging zijn meestal goed geïnformeerd over de behandelingsmogelijkheden en de problemen waarmee u te maken kunt krijgen, ze spreken immers uit ervaring. Er zijn patiëntenverenigingen voor vrijwil alle aandoeningen.
Daarnaast zijn er belangenverenigingen, zoals de Nederlandse Hartstichting, de Hersenstichting Nederland, de Maag Lever Darmstichting en de nierstichting. Op hun sites vindt u informatie over de verschillende aandoeningen, onderzoek, behandelingen en preventie.

Op de website van Gezondheidsnet.nl staat een lijst van belangenverenigingen met links naar de bijbehorende websites (afbeelding 6). Verder vindt u hier veel actuele informatie en gezondheidsnieuws, en er is een schat aan informatie te vinden over onder andere medische onderwerpen, alternatieve geneeswijzen, onderzoeken en het zorgstelsel. U vindt de links naar de belangenverenigingen onder service/Links.

LATIJNSE NAAM
De naam voor een aandoening kan van streek tot streek verschillen en dat maakt een zoekactie er niet gemakkelijker op. Bent u dus op zoek naar informatie over een ziekte of aandoening, probeer dan eerst de Latijnse naam te vinden en gebruik deze in uw zoekactie.

Speciale doelgroepen
Voor ouders is een kijkje op de site van de Vereniging Kind & Ziekenhuis (www.kindenziekenhuis.nl) de moeite waard. Hier staat een lijst met kindvriendelijke ziekenhuizen. Voor jongeren tussen de 12 en 18 is de site Netdokter (www.netdokter.nl, afbeelding 7) bedoeld, hier kunnen jongeren terecht met vragen en er staat ook informatie die specifiek voor de doelgroep is geschreven over drug, seks en uiterlijk. Deze site is een initiatief van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunde (www.artsennet.nl) en is gemaakt door het Nationaal instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie.

Naast lijf en leden mag ook de geestelijke gezondheid niet ontbreken. Op het gebied van psychologie en psychiatrie is veel te vinden. Denk daarbij aan informatie over bepaalde aandoeningen, zoals ADHD, angststoornissen, autisme, dementie, eetstoornissen, rouw en verliesverwerking, schizofrenie en slaapstoornissen. Bijvoorbeeld op de site Psyciatrienet.nl staat onafhankelijke informatie van psychiaters. De onderwerpen staan in groepen aandoeningen bij elkaar en er zijn relevante links naar andere sites, inclusief patiëntenorganisaties. Op de site van Informatiepunt Geestelijke Gezondheidszorg (www.igginfo.nl, afbeelding 8) staat informatie over specifieke aandoeningen, behandelmehtodes, medicatie, financiële aspecten en nog veel meer. Ook kunt u hier terecht met vragen over verslavingen en mishandeling.

Ziekenhuizen
Een andere goede bron van informatie bieden de ziekenhuizen. De site www.ziekenhuis.nl (afbeelding 9) staat vol met informatie, bijvoorbeeld over ziektebeelden, onderzoeken en uiteraard kunt u een ziekenhuis opzoeken op de site. Onder de kop Medische links komt u nog veel meer nuttige sites tegen. Moet u naar het ziekenhuis, dan kunt u vaak op de site van het ziekenhuis informatie vinden over onderzoeken en een lijstje van zaken waaraan u moet denken voor opname of onderzoek. Een voorbeeld hiervan is de site van het Leids Universitair Medisch Centrum (www.lumc.nl) waar u onder Patiëntenzorg een fiks aantal patiëntenfolders vindt.
Ook universiteiten en universiteitsziekenhuizen bieden vaak informatie over onderzoeksresultaten of medische tijdschriften aan. De meeste publicaties zijn wel in het Engels, ook van Nederlandse onderzoekers. Vermaarde researchinstituten, zoals de Johns Hopkin University (www.jhe.edu) in Baltimore, geven u toegang tot de Welch Bibliotheek met Welchweb (www.welch.jhe.edu). Hier kunt u cursusmateriaal bekijken, de nieuwste publicaties op medisch gebied raadplegen en nog veel meer.

Online (nep)medicijnen
Op internet zijn talloze sites waar u medicijnen kunt bestellen, inclusief medicijnen die in Nederland alleen op recept verkrijgbaar zijn. Dat is niet zonder risico. Niet alleen loppt u de kans dat u wordt opgelicht - wel betalen en niets ontvangen - u loopt ook de kans dat u onbetrouwbare medicijnen krijgt.
Onlangs verscheen hierover een onderzoek in het gerenommeerde medische tijdschrift The Lancet, met een waarschuwing dat de inhoud van de medicijnen die online te koop zijn, lang niet altijd klopt met het etiket. Aanleiding voor het onderzoek was een patiënte die werd opgenomen met oogklachten, veroorzaakt door de medicijnen die ze al vier jaar via internet kocht. Dokter Fraser - een van de onderzoekers - ontdekte dat de aangetroffen ingrediënten van deze medicijnen meestal weinig van doen hebben met wat op het etiket staat en stelt dat wie medicijnen besteld via internet zijn gezondheid in de waagschaal stelt. Het risico op complicaties wordt versterkt doordat er geen medische controle is tijdens het medicijngebruik en problemen dus niet in een vroeg stadium worden opgemerkt. De World Health Organisatie waarschuwde in februari dat nepmedicijnen een groeiend wereldwijd probleem vormen voor de gezondheid. Geneesmiddelen worden steeds beter nagemaakt: de pillen zien er echt uit en ook de verpakking is nauwelijks van echt te onderscheiden. Het probleem is dat ze geen - of de verkeerde - werkzame stof bevatten, de dosering klopt niet of ze bevatten zelfs giftige stoffen. In het ergste geval bleken ze vervuild of besmet en bij gebruik levensgevaarlijk. Het is schrijnend dat veel namaakmedicijnen hun weg vinden naar de ontwikkelingslanden, waar ze als echt worden verkocht. Ook de handel via internet groeit en bloeit. In elk gaval worden de patiënten er niet beter van, de verkoper uiteraard wel.
Voor criminelen zijn de neppillen een gouden handeltje, de pakkans is vrij klein en de winsten zijn enorm. Van vrijwel alle medicijnen zijn namaakversies in omloop, maar vooral populaire pillen zoals Viagra en dure medicijnen zijn het doelwit. Onlangs werd op de BBC voorgerekend dat de verkoop van namaakmedicijnen makkelijk evenveel kan opleveren als de handel in drugs, en soms zelfs meer. Kortom, medicijnen bestellen via internet kan aantrekkelijk lijken, maar u kunt er beter niet aan beginnen. Hebt u medicijnen nodig of loopt u rond met gezondheidsklachten, dan is een bezoek aan de dokter een goed idee.

(ON)PARTIJDIGHEID
We geven steeds meer geld uit aan gezondheid: niet alleen aan medicijnen en hulpmiddelen, maar ook aan voedingssupplementen, speciale voeding en andere zaken die helpen bij een bezondere leefwijze. Niet alle sites zijn even betrouwbaar, dus ga niet af op de informatie van één site en/of informatiebron, zeker niet als die informatiebron commerciële belangen heeft. Er zijn grote commerciële belangen in het spel, dus gebruiken leveranciers en fabrikanten hun website voor promotie en verkoop van hun producten. Wees er op bedacht dat niet alle informatie die u tegenkomt onpartijdig is.
Niet alleen commerciële belangen kunnen de betrouwbaarheid beïnvloeden, de deskundigheid en medische kennis spelen daar ook een rol in. Zo is de informatie van gerenommeerde medische instituten zoals ziekenhuizen, medische faculteiten van universiteiten en de overheid betrouwbaar. Buiten de reguliere geneeskunde is er ook veel informatie over alternatieve geneeswijzen, maar het is niet altijd even duidelijk hoe het zit met de deskundigheid van deze sites. De deskundigen willen elkaar nog wel eens tegenspreken, dus kijk ook eens op andere websites, wat die te vertellen hebben over hetzelfde onderwerp.

TOT SLOT

Internet biedt veel en goede informatie op medisch gebied, en zelfs online dokters. Het probleem is natuurlijk wel dat een online dokter u niet kan onderzoeken en daarom alleen fungeert als extra informatiebron. Wilt u meer informatie over gezondheid, voorkomen en genezen, een aandoening en behandelwijzen, of wilt u zich goed voorbereiden voor een bezoek aan huisarts, specialist of ziekenhuis, dan is internet een goed hulpmiddel. Maar bedenk wel dat de beste website - hoe informatief en betrouwbaar ook - nog steeds geen alternatief is voor een bezoek aan de huisarts of specialist.
Dit dossier verscheen in het oktobernummer van het computertijdschrift Computer! Totaal van de landelijke HCC